276 lines
9.3 KiB
HTML
276 lines
9.3 KiB
HTML
<!doctype html>
|
||
<html lang="sr">
|
||
<head>
|
||
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0" />
|
||
<meta charset="UTF-8" />
|
||
<title>Linux Install Fest 2025</title>
|
||
<style>
|
||
@font-face {
|
||
font-family: "Iosevka";
|
||
src: url("/font/iosevka-regular.woff") format("woff");
|
||
}
|
||
|
||
@font-face {
|
||
font-family: "Lobster";
|
||
src: url("/font/Lobster-Regular.ttf") format("truetype");
|
||
}
|
||
|
||
body {
|
||
background-color: #082142;
|
||
color: #fff;
|
||
}
|
||
|
||
main {
|
||
padding: 1rem;
|
||
margin: 0 auto;
|
||
max-width: 1000px;
|
||
font-family: "Iosevka", Arial, Helvetica, sans-serif;
|
||
}
|
||
|
||
a,
|
||
a:visited,
|
||
a:hover {
|
||
color: #fff;
|
||
}
|
||
|
||
h1 {
|
||
font-family: "Lobster", sans-serif;
|
||
font-size: 5rem;
|
||
text-align: center;
|
||
}
|
||
|
||
h2 {
|
||
font-family: "Lobster", sans-serif;
|
||
font-size: 2rem;
|
||
}
|
||
|
||
p {
|
||
font-size: 1.1rem;
|
||
}
|
||
|
||
@media (max-width: 650px) {
|
||
h1 {
|
||
font-size: 4rem;
|
||
}
|
||
|
||
main {
|
||
padding: 0.5rem;
|
||
}
|
||
}
|
||
|
||
@media (max-width: 500px) {
|
||
main {
|
||
padding: 0.2rem;
|
||
}
|
||
|
||
h1 {
|
||
font-size: 3rem;
|
||
}
|
||
h2 {
|
||
font-size: 1.5rem;
|
||
}
|
||
}
|
||
</style>
|
||
</head>
|
||
|
||
<body>
|
||
<main>
|
||
<h1>Linux Install Fest</h1>
|
||
|
||
<h2>Gde i kad</h2>
|
||
|
||
<p>
|
||
Linux Install Fest će se održati 9. decembra 2025 godine u učionici JAG3
|
||
Matematičkog fakulteta, na adresi
|
||
<a href="https://www.openstreetmap.org/node/3807078606"
|
||
>Jagićeva 5, Beograd</a
|
||
>. Ulazak u učionicu је moguć od 18h do 21h.
|
||
</p>
|
||
|
||
<p>
|
||
Jagićeva ulica se nalazi između stanice
|
||
<a href="https://www.openstreetmap.org/node/6670711291"
|
||
><em>Pijaca Đeram</em></a
|
||
>
|
||
na kojoj staju tramvaji 5, 6, 7L i 14, i stanice
|
||
<a href="https://www.openstreetmap.org/node/1693535022"
|
||
><em>Crveni krst</em></a
|
||
>
|
||
na kojoj staju autobusi 21 i 83, kao i trolebusi 19, 22 i 29.
|
||
</p>
|
||
|
||
<h2>Plan programa</h2>
|
||
|
||
<p>
|
||
Cilj okupljanja je da zainteresovanima za Linux pomognemo pri
|
||
instalaciji Linux operativnog sistema na laptopove. Na događaju će biti
|
||
prisutno više osoba koje imaju višegodišnje iskustvo u radu sa Linuxom.
|
||
Pored toga, u zavisnosti od zainteresovanosti prisutnih, mogu se održati
|
||
i kratke obuke vezane za komandnu liniju, git, web servise, C
|
||
programiranje, itd...
|
||
</p>
|
||
|
||
<p>Nakon 21h, druženje možemo nastaviti u nekom od obližnjih lokala.</p>
|
||
|
||
<h2>Linux distribucije</h2>
|
||
|
||
<p>
|
||
Linux je jezgro operativnog sistema, na koji se instaliraju drugi
|
||
programi. Sve to zajedno čini određenu <em>Linux distribuciju</em>.
|
||
Postoji mnogo distribucija, ali mi preporučujemo one sa dugom tradicijom
|
||
poput sledećih:
|
||
</p>
|
||
|
||
<ul>
|
||
<li>
|
||
<strong>Debian</strong> distribucija je verovatno najprimerenija za
|
||
Linux početnike. Poznati derivati Debiana su <strong>Ubuntu</strong>,
|
||
<strong>Mint</strong> i <strong>Zorin</strong>.
|
||
</li>
|
||
<li>
|
||
<strong>Fedora</strong> je takođe pogodna za Linux početnike.
|
||
Razlikuje se od Debian distribucije, po bržem izlasku novih verzija,
|
||
što u praksi znači da korisnici imaju svežije verzije programa.
|
||
</li>
|
||
<li>
|
||
<strong>Arch</strong> je Linux distribucija koja dozvoljava korisniku
|
||
da lako konfiguriše sve delove sistema. Ova distribucija je namenjena
|
||
osobama sa značajnim Linux iskustvom.
|
||
</li>
|
||
</ul>
|
||
|
||
<p>
|
||
Ako ste početnik, i niste se odlučili koju distribuciju želite da
|
||
instalirate, preporučujemo vam Fedoru ili Debian. Bez obzira koju
|
||
distribuciju posedujete, moći ćete da pokrenete sve programe namenjene
|
||
za Linux.
|
||
</p>
|
||
|
||
<h2>End of 10</h2>
|
||
|
||
<p>
|
||
Ovogodišnji Linux Install Fest, organizuje se u sklopu globalne
|
||
<a href="https://endof10.org/">End of 10</a> kampanje, koja promoviše
|
||
Linux operativni sistem kao zamenu za Windows 10.
|
||
</p>
|
||
|
||
<p>
|
||
Već duže vreme Windows operativni sistem postaje sve više neprijateljski
|
||
prema korisnicima. Nasuprot tome, mnoge Linux distribucije su maksimalno
|
||
unapredile korisnički doživljaj, te danas možemo tvrditi da Linux
|
||
omogućava značajno ugodniji rad, bez obzira na korisnikovo tehničko
|
||
znanje.
|
||
</p>
|
||
|
||
<p>
|
||
Windows nameće korisnicima funkcionalnosti koje korisnici ne žele da
|
||
koriste, kao što su: cloud integracije, AI, reklame, obavezni nalozi, i
|
||
slično. Ove funkcionalnosti služe pre svega za povećanje Microsoftovog
|
||
profita, a nemaju benefita za većinu krajnjih korisnika. Takođe, osnovni
|
||
programi poput kalendara, kalkulatora ili editora teksta, postali su
|
||
spori i puni bug-ova. Sa beskorisnim funkcionalnostima, Windows svake
|
||
godine postaje sve više zahtevan i iziskuje kupovinu boljeg hardvera,
|
||
što dovodi do povećanja elektronskog otpada. Nasuprot Windowsu, i
|
||
najnovije Linux distribucije rade veoma performantno na računarima
|
||
starijim od deceniju.
|
||
</p>
|
||
|
||
<p>
|
||
Izbor operativnog sistema nije više samo tehnička odluka, već i ekološki
|
||
stav.
|
||
</p>
|
||
|
||
<h2>Načini instalacije</h2>
|
||
|
||
<p>Linux možemo instalirati na tri načina:</p>
|
||
|
||
<ol>
|
||
<li>
|
||
<strong>Unutar virtualne mašine na Windows-u</strong>. Na ovaj način
|
||
korisnik zadržava svoj postojeći operativni sistem i podatke na njemu.
|
||
Linux u virtualnoj mašini će biti značajno sporiji u odnosu na
|
||
instalaciju bez virtualizacije.
|
||
</li>
|
||
<li>
|
||
<strong>Pored postojećeg operativnog sistema</strong>. U slučaju da je
|
||
moguće neku od vaših particija umanjiti (<em>partition shrink</em>), i
|
||
osloboditi barem 10GB prostora, može se instalirati Linux operativni
|
||
sistem pored Windows-a. Prilikom pokretanja računara, korisnik će moći
|
||
da bira da li želi da pokrene Windows ili Linux. Pri ovakvoj
|
||
instalaciji postoji određeni rizik da će neko od narednih ažuriranja
|
||
Windowsa resetovati podešavanja bootloader-a, nakon čega je potrebna
|
||
mala intervencija da bi Linux sistem bio ponovo dostupan.
|
||
</li>
|
||
|
||
<li>
|
||
<strong>Kompletnim uklanjanjem Windows sistema</strong>. Na mestu
|
||
Windows particije, biće postavljena nova particija sa Linux
|
||
distribucijom. Dodatne particije koje postoje mogu, i ne moraju biti
|
||
uklonjene.
|
||
</li>
|
||
</ol>
|
||
|
||
<h2>Pre dolaska</h2>
|
||
|
||
<p>
|
||
Da bi instalacija bila efikasna, pre dolaska na Linux Instal Fest
|
||
neophodno je da napravite <em>backup</em> podataka sa sistemske
|
||
particije ako se odlučujete za drugu ili treću opciju instalacije. Ako
|
||
posedujete dve particije (na primer, C i D), podatke sa sistemske
|
||
particije (C:) koje želite da zadržite prebacite na nesistemsku
|
||
particiju (D:). Ako nemate dodatnu particiju, možete iskoristiti USB
|
||
fleš. Obratite pažnju na datoteke unutar korisničkog direkotrijuma (<em
|
||
>Desktop, Downloads, Documents,...</em
|
||
>), a iz pretraživača izvezite bookmarkove i lozinke.
|
||
</p>
|
||
|
||
<p>
|
||
Takođe, pre dolaska možete se upoznati sa izgledom i načinom
|
||
funkcionisanja različitih Linux distubucija. Neke Linux distribucije
|
||
možete probati kroz pretraživač, bez bilo kakve instalacije, na sajtu
|
||
<a href="https://distrosea.com/">DistroSea</a> (ponekad je potrebno
|
||
sačekati kratko vreme da se oslobode resursi na sajtu). Imajte na umu da
|
||
je operativni sistem na ovom sajtu višestruko sporiji od sistema koji je
|
||
instaliran na vašem računaru.
|
||
</p>
|
||
|
||
<p>
|
||
Pre dolaska napunite baterije loptopova. Obevezno ponesite i punjač.
|
||
</p>
|
||
|
||
<h2>Organizator</h2>
|
||
|
||
<p>
|
||
Organizator događaja je <a href="https://dmz.rs/">Decentrala</a> - grupa
|
||
entuzijasta okupljena oko ideja decentralizacije i slobodnog širenja
|
||
znanja. Do sada smo organizovali više od
|
||
<a href="https://dmz.rs/events_archive">300 događaja</a>, a naredne
|
||
događaje redovno najavljujemo na stranici
|
||
<a href="https://dmz.rs/events">Događaji</a>.
|
||
</p>
|
||
|
||
<p>
|
||
U narednom periodu, na istoj lokaciji (učionica JAG3) biće održano još
|
||
dva događaja za Linux početnike:
|
||
</p>
|
||
<ul>
|
||
<li>
|
||
<strong>Utorak 16. decembar</strong> - Uvod u Linux komandnu liniju
|
||
</li>
|
||
<li><strong>Utorak 23. decembar</strong> - Uvod u Git</li>
|
||
</ul>
|
||
<p>Događaji počinju od 18h.</p>
|
||
|
||
<h2>Ponovo</h2>
|
||
<p>
|
||
Na Linux install fest možete doneti neispravne uređje: laptopove,
|
||
telefone, desktop računare, monitore.... Mi ćemo ih tokom januara
|
||
isporočuiti organizaciji <a href="https://ponovo.rs/">Ponovo</a> u
|
||
Kikindi. Ova organizacija će popraviti ove uređaje i time sprečiti
|
||
uvećavanje elektronskog otpada.
|
||
</p>
|
||
</main>
|
||
</body>
|
||
</html>
|
||
|